Opzet Stichting Vrienden MMZ gewijzigd

Veranderende omstandigheden

Veranderende omstandigheden

Sinds 1977 draagt de Stichting Vrienden MMZ bij om Medische Missiezusters waar ook ter wereld te steunen in hun werkzaamheden. Ook ver daarvoor waren familieleden, vrienden en andere betrokkenen actief om geld in te zamelen…

Lees verder>>

Zusters in Nederland

1939: begin van een Nederlandse afdeling

De eerste Nederlandse vrouw die toetrad tot de internationale congregatie van de Medische Missiezusters was Eleonore Lippits. Zij deed dat in Amerika omstreeks 1930. Maar vrij vlug na haar artsenstudie keerde ze in 1939 terug naar Nederland met de opdracht om hier een afdeling van medische missiezusters te beginnen. Op 28 augustus 1939 zou zij een eerste presentatie over deze nieuwe congregatie in Nijmegen geven. Omdat het leger echter op die dag gemobiliseerd werd en alle gebouwen in de stad werden bezet, kwam daar weinig van terecht.

Barones

Ondanks deze wat ongelukkige start verliep de ontwikkeling van de nieuwe afdeling in Nederland zeer voorspoedig. Begin 1940 kon zuster Eleonore al melden dat de eerste zes kandidaten hun postulaat zouden beginnen en dat er meer in aantocht waren. Bijna even belangrijk was het dat ze, samen met enkele andere zusters, vanaf het begin veel aandacht besteedde aan ‘public relations’. Via een nieuw te vormen Vriendenkring zou er sympathie en hulp voor de medische missie moeten worden georganiseerd.

En dat was geen luxe, want m.n. huisvesting werd al snel een probleem. Een barones schonk de zusters de nodige meubels, wat zuster Eleonore bracht tot de opmerking: ‘als God ons meubilair zendt, zal Hij ons ook wel een huis zenden’. Feit is dat de zusters vanaf medio 1940 terecht konden op Imstenrade: een prachtig buitenhuis vlakbij Heerlen.

Uiterlijk vertoon

Omdat de oorlog uitbrak in 1940 en internationaal contact vrijwel onmogelijk werd, kon de Nederlandse afdeling zich al snel volgens eigen lijnen ontwikkelen. Er traden tientallen vrouwen toe tot de congregatie, ook uit België, waardoor het later zo genoemde district Nederland/België uitgroeide tot een van de grotere districten wereldwijd. De Nederlandse tak heeft zich altijd onderscheiden van de rest van de congregatie door een groot vertrouwen in eigen initiatief en een zekere afkeer van uiterlijk vertoon.

…geen woorden maar daden…..

Houten kastjes

De eerste missie lag voor de hand: dat werd Indonesië, waar de eerste zusters in 1947 naar uitgezonden werden. In Makassar op Sulawesi werd een vroedvrouwenschool opgericht – destijds de enige in de wijde omtrek. De zusters begonnen met twee kraamklinieken en een couveuse-afdeling. Niet te vergelijken overigens met wat er tegenwoordig staat, want deze ‘couveuses’ waren houten kastjes met twee verdiepingen: in de bovenste lag het kindje en in de onderste zaten drie lampen voor licht en verwarming.

De missie in Indonesië

Verordonneerd

In de jaren vijftig en zestig zwermden de Nederlandse en Vlaamse zusters uit over de wereld. Zo werd er in 1961 in Malawi een ziekenhuis geopend in Phalombe, en werkten andere zusters in landen als de Kongo, Zuid-Afrika, India, Indonesië en Birma. Veel inspraak op waar ze terecht zouden komen hadden de zusters niet: hun bestemming werd van bovenaf verordonneerd. Het kon gebeuren dat een zuster die zich voorbereid had op Malawi zonder veel uitleg naar Vietnam werd geroepen….

Ambulance in Welkom, Zuid-Afrika

Omstandigheden

In de jaren zestig van de vorige eeuw veranderde er veel. Oude waarden werden kritisch bekeken en nieuwe ideeën kwamen op. In 1967 leidde het zesde Generaal Kapittel van de congregatie belangrijke vernieuwingen in. Veel medische missiezusters wilden een andere invulling van de medische praktijk, meer eigen verantwoordelijkheid en een duidelijker sociale betrokkenheid.

Het puur medisch perspectief verbreedde zich van genezing naar ook voorkóming van ziekten. En het begrip ‘medisch’ werd verbreed tot heling van de hele mens: lichaam én geest. Er werd daarbij expliciet gekeken naar de omstandigheden waarin mensen leefden: zonder sociaal-economische verbeteringen en zonder zorg voor het milieu geen duurzame gezondheid!

Kinderen in Attat, Ethiopië

Habijt

Ook de manier waarop de zusters in de wereld stonden, veranderde. Het habijt verdween, de invulling van het eigen religieuze leven werd individueler, hiërarchische structuren kwamen meer op de achtergrond te staan en persoonlijke ontplooiingsmogelijkheden van de zusters meer op de voorgrond. Zo ontwikkelde de congregatie zich in de jaren zestig en zeventig tot een gemeenschap van goed opgeleide vrije vrouwen, vrijwillig gebonden aan een gemeenschappelijk doel.

…..gemeenschap van goed opgeleide, vrije vrouwen…..

Schaalverkleining

De maatschappelijke betrokkenheid die vanaf het tweede Vaticaans Concilie sowieso al meer op de voorgrond kwam, leidde tot nieuwe keuzes. Er ontstonden confrontaties met politieke situaties, zoals met de apartheid in Zuid-Afrika. En de medische missiezusters gingen kiezen voor schaalverkleining: minder grote ziekenhuizen waar mensen werden genezen, meer kleine gezondheidscentra waar gewerkt werd aan het voorkómen van ziekten en aan een directer contact met de lokale bevolking.

…..meer lokale gezondheidscentra…..

Geraniums

Intussen was het aantal roepingen vooral in het Westen fors gedaald. Vanaf de jaren ’90 is nog maar een handjevol Nederlandse en Vlaamse zusters toegetreden. Heel anders dan in Duitsland, waar nog steeds zusters intreden en waar de gemiddelde leeftijd dan ook veel lager ligt. Veel Nederlandse en Vlaamse zusters zijn na decennia van leven en werken in ontwikkelingslanden teruggekeerd naar het eigen land.

Is hun missie daarmee ten einde? Zeker niet! Niemand wilde achter de geraniums gaan zitten. “Ons getuigenis van helend aanwezig zijn is ‘lifetime work’. Zelfs in het bejaardenhuis streven we daar nog naar: onze missie is nooit ten einde!”, aldus zuster Tabitha (86) in 2010

….niet achter de geraniums…..

Interessante bijdragen over de medische missiezusters staan in de volgende boeken:

  • D. & J. Goossens: In soutane op de motor, verhalen van oud-missionarissen. Uitg. Lemniscaat 2008
  • V. Poels m.m.v. A. Damas SSpS: Vrouwen met een missie. Valkhof Pers 2008